Το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας
Για ένα τριήμερο στα τέλη Μαρτίου, η Αθήνα θα μετατραπεί σε «καρδιά» της Λογοτεχνίας, καθώς ο Δήμος Αθηναίων θα διοργανώσει το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας (Athens International Literature Festival - AILF). Από τις 27 έως τις 29 Μαρτίου στην Τεχνόπολη με ελεύθερη είσοδο και με την παρουσία λογοτεχνών από όλο τον κόσμο, θα διοργανωθεί ένα πλούσιο πρόγραμμα συζητήσεων, εστιασμένο σε σημαντικά ζητήματα του καιρού μας.
«Το Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας φέρνει στο ίδιο τραπέζι διαφορετικές φωνές, εμπειρίες και αγωνίες, και αναδεικνύει τη Λογοτεχνία ως ζωντανό εργαλείο κατανόησης και κοινωνικής παρέμβασης», λέει ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και προσθέτει: «Για τρεις ημέρες, η Τεχνόπολη γίνεται σημείο συνάντησης κορυφαίων συγγραφέων, δημοσιογράφων, ακτιβιστών, ακαδημαϊκών, ανθρώπων της τέχνης και των γραμμάτων και ανήσυχων αναγνωστών από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Παρουσιάζουμε ένα πλούσιο πρόγραμμα συζητήσεων και δράσεων από τη σύγχρονη πεζογραφία και τη σχέση Λογοτεχνίας και πολιτικής, μέχρι τα ζητήματα φύλου, βίας και κοινωνικών ανισοτήτων, το μέλλον της ανάγνωσης και τον διάλογο της Λογοτεχνίας με τον κινηματογράφο. Το Φεστιβάλ περιλαμβάνει επίσης masterclasses και ανοιχτές συναντήσεις με τους δημιουργούς. Όλα με ελεύθερη είσοδο. Θέλουμε η λογοτεχνία να βγει από τα ράφια και να συναντήσει την κοινωνία».
Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι συζητήσεις που φωτίζουν το συνολικό έργο σημαντικών ξένων συγγραφέων, καλεσμένων του Φεστιβάλ και τις θεματικές που διατρέχουν τη γραφή τους. Ο Λάσλο Κρασναχορκάι, νομπελίστας 2025, θα συνομιλεί με την κριτικό του περιοδικού The NewYorker Μερβ Έμρε, για τη βία, την παρακμή, την πολιτική αγωνία και την αφυπνιστική δύναμη της γραφής του, θέτοντας ερωτήματα για τη Λογοτεχνία ως πράξη αντίστασης και εγρήγορσης σε έναν κόσμο κρίσης.
Ο βραβευμένος με Booker 2025, Ντέιβιντ Σολόι, θα συνομιλεί με τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου για τη σχέση γραφής και φύλου, αντλώντας από το μυθιστόρημά του «Σάρκα» και από το ευρύτερο έργο του, με αναφορές σε ζητήματα ταυτότητας, εξουσίας και κοινωνικής εμπειρίας.
Ο επίσης βραβευμένος με Booker Ιρλανδός συγγραφέας Πολ Λιντς, θα συζητήσει με τον συγγραφέα Νίκο Μάντη για τη διαδικασία της δημιουργίας, το «ιρλανδικό μπουμ», τη σύγχρονη πεζογραφία και τις προκλήσεις της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης και της παγκόσμιας αναταραχής, ενώ ο Ιρλανδός Κέβιν Μπάρι θα συναντήσει τον συγγραφέα και μεταφραστή Χρήστο Αστερίου, σε μια συζήτηση για τους αντισυμβατικούς ήρωες, τη γλώσσα και τις αφηγηματικές του επιλογές, με αφετηρία τα μυθιστορήματά του «Νυχτερινό πλοίο στην Ταγγέρη» και «Καρδιά το καταχείμωνο».
Μία από τις σημαντικότερες Αμερικανίδες πεζογράφους, η Νικόλ Κράους, σε διάλογο με τον συγγραφέα και μεταφραστή Λευτέρη Καλοσπύρο, θα αναλύσει τους σύνθετους αφηγηματικούς μηχανισμούς της, το ζήτημα ταυτότητας και τις πολλαπλές επιρροές που διαμορφώνουν το έργο της.
Ο Ιταλός συγγραφέας Ματέο Νούτσι, με αφετηρία το βιβλίο του «Τα δάκρυα των ηρώων», θα συζητήσει με τον συγγραφέα και καθηγητή αρχαιολογίας Δημήτρη Πλάντζο, για τις σύγχρονες χρήσεις του «κλασικού» και από κοινού θα εξετάσουν το πώς η αρχαιότητα λειτουργεί σήμερα ως πολιτισμικό και πολιτικό εργαλείο.
Η Γερμανίδα Καταρίνα Φόλκμερ, με αφορμή το τολμηρό έργο της, θα συνομιλήσει με την ποιήτρια, εκδότρια και μεταφράστρια Δανάη Σιώζιου για τη γραφή ως χώρο ρίσκου και έκθεσης.
Η Αργεντινή Σέλβα Αλμάδα θα συναντήσει τη δημοσιογράφο Τίνα Μανδηλαρά σε μια συζήτηση γύρω από τη σχέση κοινωνίας και γραφής, τη μνήμη, την έμφυλη βία και τα κοινωνικά αδιέξοδα, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο το τοπικό μετατρέπεται σε παγκόσμια λογοτεχνική εμπειρία.
Ο Γάλλος Λιλιάν Τυράμ, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής και πλέον σημαντική ακτιβιστική φωνή υπέρ της ισότητας και εναντίον του ρατσισμού, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του «Λευκή σκέψη», θα συνομιλήσει με τους Ντέμη Νικολαΐδη και Λορέτα Μακόλεϊ για τα ρατσιστικά στερεότυπα εντός κι εκτός γηπέδου, σε ένα πάνελ που θα συντονίσει ο Παναγιώτης Μένεγος.
Από τις συζητήσεις γύρω από τον ρατσισμό και τις κοινωνικές ανισότητες, το Φεστιβάλ θα επιδιώξει να αγγίξει το ευρύτερο πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο αυτά τα φαινόμενα αναπτύσσονται, την άνοδο του αυταρχισμού και της ακροδεξιάς στη σύγχρονη Ευρώπη. Σε μια κεντρική συζήτηση με τίτλο «Η ελπίδα ως σφάλμα; Λογοτεχνία και πολιτική στη Σκοτεινή Ευρώπη», ο νομπελίστας Λάσλο Κρασναχορκάι, η Γερμανίδα διανοούμενη και πολεμική ανταποκρίτρια Καρολίν Έμκε, ο ιστορικός και συγγραφέας Κωστής Καρπόζηλος και ο πρόεδρος της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων, εκπαιδευτικός και διευθυντής του Σημείου για τη μελέτη και αντιμετώπιση της ακροδεξιάς στην Ελλάδα, Κωστής Παπαϊωάννου, θα εξετάσουν το πώς η βαρβαρότητα και το μίσος τείνουν να μετατρέπονται σε κανονικότητα, πώς μετατοπίζεται ο δημόσιος λόγος και ποια είναι τα όρια της Λογοτεχνίας και της πολιτικής σκέψης σε μια εποχή αβεβαιότητας.
Στο επίκεντρο μιας ακόμη θεματικής ενότητας του Φεστιβάλ θα βρεθεί το έμφυλο ζήτημα και ο τρόπος με τον οποίο η Λογοτεχνία συνομιλεί με αυτό. Στη συζήτηση «Δεν είναι φόνος, είναι γυναικοκτονία», οι Σέλβα Αλμάδα, Καταρίνα Φόλκμερ και Βίκυ Τσελεπίδου, με αφετηρία τα «Νεκρά Κορίτσια» της Αλμάδα, την «Αγέλη» της Τσελεπίδου και τα έργα της Φόλκμερ, θα εξετάσουν το πώς η έμφυλη βία αποσιωπάται μέσα από τη γλώσσα, πώς αποτυπώνεται στη σύγχρονη Λογοτεχνία και τι σημαίνει να γράφει κανείς σε πλαίσιο κοινωνιών με βαθιά ριζωμένες σεξιστικές αντιλήψεις, σε ένα πάνελ που θα συντονίσει η Αναστασία Γρηγοριάδου. Το έμφυλο ζήτημα προσεγγίζεται και από μια διαφορετική οπτική στη συζήτηση «Αρσενικό, Θηλυκό και η ιδέα του λογοτεχνικού χαρακτήρα», όπου η Νικόλ Κράους και ο Ντέιβιντ Σολόι θα συνομιλούν με τον Κώστα Καλτσά. Με αφορμή το βιβλίο «Σάρκα» του Σολόι, για το οποίο βραβεύτηκε με το Booker 2025, και το πολυφωνικό έργο της Κράους, θα εξετάσουν το πώς συγκροτούνται οι «αρσενικές» και «θηλυκές» φωνές και ταυτότητες στη σύγχρονη πεζογραφία, πώς αναπαρίσταται η αρρενωπότητα και η ευαλωτότητα και τι σημαίνει σήμερα η έννοια του «λογοτεχνικού χαρακτήρα».
Η Λογοτεχνία σήμερα
Το σήμερα της Λογοτεχνίας θα είναι ένα ακόμα θέμα, που το πρόγραμμα του Φεστιβάλ θα προσεγγίσει με φρέσκια ματιά. Στη συζήτηση «Εντάξει με το παρελθόν, τι θα γίνει όμως με το παρόν και το μέλλον της λογοτεχνίας;», οι κορυφαίοι διεθνείς κριτικοί λογοτεχνίας Μερβ Έμρε (NewYorker) και Τόμας Μίνεϊ (διευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού Granta), θα συνομιλήσουν με τον δημοσιογράφο 'Αθω Δημουλά (περιοδικό Κ της Καθημερινής) για τον ρόλο της Λογοτεχνίας στη σύγχρονη εποχή, όπου η διάσπαση προσοχής και οι ψηφιακές παγίδες θέτουν νέες προκλήσεις στην ανάγνωση και στη σχέση των αναγνωστών με τα βιβλία.
Στην εποχή που οι λέξεις συναγωνίζονται τις εικόνες, η συζήτηση «Χίλιες εικόνες, χίλιες λέξεις» θα φέρει στο ίδιο τραπέζι τους πεζογράφους και σεναριογράφους Νίκο Παναγιωτόπουλο, Κάλλια Παπαδάκη και Παναγιώτη Ευαγγελίδη, μαζί με τον σκηνοθέτη και σεναριογράφο Γιάννη Οικονομίδη, για να εξερευνήσουν πού χτυπά σήμερα η καρδιά της αφήγησης και κατά πόσον η πεζογραφία εξακολουθεί να αποτελεί προνομιακό εργαλείο ή απλώς πηγή έμπνευσης για τους κινηματογραφιστές και τις τηλεοπτικές σειρές.
Παράλληλα, με πρωτοπόρα τη Βιβή Γεωργαντοπούλου, εκπρόσωποι από τις πλέον ενεργές και ανήσυχες Λέσχες Ανάγνωσης της Ελλάδας, που σήμερα εκφράζουν μια ευρύτατη κοινότητα αναγνωστών, σταθερή, ενεργή και συγκροτημένη αναγνωστικά και αγοραστικά, θα συγκεντρώνονται σε ένα πάνελ και με συντονίστρια τη Μικέλα Χαρτουλάρη, θα αναδεικνύουν τη δύναμη της ενεργούς, συλλογικής εμπειρίας της ανάγνωσης, μέσα από τη συζήτηση «Λέσχες ανάγνωσης, πυλώνες φιλαναγνωσίας».
Η Αθήνα των συγγραφέων
Από το Φεστιβάλ δεν θα μπορούσε να λείπει η σύνδεση με την πόλη που το φιλοξενεί. Η ενότητα η Αθήνα των συγγραφέων, μια ξεχωριστή θεματική που το AILF σκοπεύει να εντάσσει σε κάθε διοργάνωσή του, αναδεικνύει το πώς η πόλη διαμορφώνει και εμπνέει τους συγγραφείς και τους χαρακτήρες τους.
Στην πρώτη διοργάνωση, το Φεστιβάλ θα προσεγγίσει αυτή την ενότητα μέσα από ένα αφιέρωμα στον δεινό «αθηναιογράφο» Μένη Κουμανταρέα, μια από τις πιο ξεχωριστές φωνές της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας. Στο έργο του η Αθήνα δεν είναι απλώς σκηνικό, αλλά ζωντανός οργανισμός, που διαμορφώνει και παγιδεύει. Στη συζήτηση με τίτλο «Ο χρόνος είναι ένα παιχνιδάκι. Κι η Αθήνα παντού - Ο Μένης Κουμανταρέας και η πόλη», ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης, η Ελιάνα Χουρμουζιάδου, ο Χρήστος Χρυσόπουλος και η Μαρία Φακίνου επανασυστήνουν τον Κουμανταρέα στο κοινό, φωτίζοντας τους εγκλωβισμένους σε ανεκπλήρωτες επιθυμίες χαρακτήρες του και την ατμόσφαιρα της πόλης, όπως αναδύεται μέσα από τα 24 βιβλία του.
Masterclasses: Συνομιλώντας με τη σύγχρονη παγκόσμια λογοτεχνία
Στο 1ο AILF θα πραγματοποιηθούν δύο ξεχωριστά masterclasses με διεθνώς αναγνωρισμένους συγγραφείς. Τον βραβευμένο με Booker Πολ Λιντς και τη σημαντική Αμερικανίδα μυθιστοριογράφο Νικόλ Κράους. Σε δύο συναντήσεις υψηλής έντασης και ουσίας, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να προσεγγίσουν εκ των έσω τη δημιουργική διαδικασία, τη γέννηση της αφήγησης και τον ρόλο της γλώσσας στη διαμόρφωση της εμπειρίας και της μνήμης.
Τα masterclasses απευθύνονται σε αναγνώστες, συγγραφείς και λάτρεις της Λογοτεχνίας, με περιορισμένο αριθμό συμμετοχών και σειρά προτεραιότητας (περισσότερες πληροφορίες για τις κρατήσεις και τα κόστη συμμετοχής στο ailf.gr).
Η εμπειρία του AILF
Όλες οι συζητήσεις θα φιλοξενούνται σε δύο από τους πιο χαρακτηριστικούς χώρους της Τεχνόπολης, το Αεριοφυλάκιο 1 - Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ» και τις Δεξαμενές Καθαρισμού, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό με απαραίτητα δελτία εισόδου (περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία κράτησης των δελτίων θα ανακοινωθούν σύντομα). Για όσους δεν καταφέρουν να βρεθούν στην αίθουσα, όλες οι συζητήσεις θα μεταδίδονται σε οθόνες στον χώρο, ενώ το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να τις ακούει μέσω παράλληλης μετάφρασης σε ελληνικά, αγγλικά και στη νοηματική γλώσσα.
Πέρα από τις συζητήσεις, το AILF δίνει έμφαση στην άμεση επαφή του κοινού με τους προσκεκλημένους δημιουργούς. Μετά το τέλος κάθε συζήτησης, το κοινό θα μπορεί να συναντήσει από κοντά τους συμμετέχοντες συγγραφείς στα booksignings, που θα πραγματοποιούνται στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο των Παλαιών Φούρνων.
Τα βιβλία τους που έχουν κυκλοφορήσει στα ελληνικά θα είναι διαθέσιμα προς πώληση τόσο στο Πωλητήριο (Shop) της Τεχνόπολης, όσο και στο bookcafe, που θα στηθεί στον χώρο του INNOVATHENS, ενώ στους ίδιους χώρους οι επισκέπτες θα μπορούν να βρουν και το επίσημο merchandise του Φεστιβάλ για να πάρουν μαζί τους ένα αναμνηστικό από τo πρώτο AILF.
Και το Φεστιβάλ θα περιλαμβάνει ακόμη ένα το πλούσιο πρόγραμμα με εργαστήρια και παράλληλες δράσεις, ανάμεσά τους προβολές, ξεναγήσεις, μουσικά events κ.ά., που θα ανακοινωθούν σύντομα. Στόχος του AILF είναι να δημιουργήσει, για τρεις ημέρες στην καρδιά της Αθήνας, έναν ανοιχτό χώρο συνάντησης, ανταλλαγής και έμπνευσης, όπου συγγραφείς, αναγνώστες και επισκέπτες θα συναντιούνται όχι μόνο γύρω από τα βιβλία, αλλά και γύρω από τις ιδέες, τις εμπειρίες και τις ιστορίες.
Ένα Φεστιβάλ που φιλοδοξεί να γίνει σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη πολιτιστική ζωή της πόλης και μια γιορτή της Λογοτεχνίας ανοιχτή σε όλους.
Δ.Β.
