«Ήταν σημαντικό να πω την ιστορία», δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διάσημος φωτογράφος Sir Don McCullin με αφορμή την έκθεση «Life, Death and Everything in Between»
Ο πολυβραβευμένος φωτογράφος Sir Don McCullin έρχεται στην Αθήνα με αφορμή την έκθεση «Life, Death and Everything in Between», η οποία θα εγκαινιαστεί το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, στις 20:30, στους Παλιούς Φούρνους στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων. Λίγο πριν από τα εγκαίνια, στις 19:00, στο Αεριοφυλάκιο 1 - Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ», ο ίδιος θα παρουσιάσει το έργο του και θα συνομιλήσει γι’ αυτό και για τη διαδρομή του με την Χριστίνα Καλλιγιάννη, γενική συντονίστρια του Athens Photo World, σε μία συζήτηση που λειτουργεί ως εισαγωγή στο πνεύμα του εμβληματικού φωτογράφου και στο νοηματικό σύμπαν της έκθεσης, η οποία θα διαρκέσει έως την Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026, με δωρεάν είσοδο. Όλη η διοργάνωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Athens Photo World 2026, του Διεθνούς Φεστιβάλ Φωτορεπορτάζ της Αθήνας, που σε συνεργασία με το Xposure International Photography Festival, παρουσιάζουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον θρύλο του πολεμικού φωτορεπορτάζ, Sir Don McCullin.
Με αυτή την αφορμή, απάντησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και στις ερωτήσεις της Ελένης Μάρκου ο 90χρονος καλλιτέχνης, ένας από τους σπουδαιότερους εν ζωή φωτογράφους, αυτόπτης μάρτυρας της εποχής μας, που για περισσότερες από πέντε δεκαετίες κατέγραψε τον πόλεμο, τη φτώχεια και την ανθρώπινη οδύνη με μια σπάνια συμπόνια.
Αν και αισθάνεται άβολα με την «ετικέτα» του πολεμικού φωτορεπόρτερ, ο ίδιος διέπρεψε στο ρεπορτάζ αυτό, αρχικά για τον «Observer» και από το 1966 ως το 1984 για τους «The Sunday Times». Αλλά πριν από τις παραπάνω συνεργασίες, πήρε την πρώτη «γεύση» από πόλεμο στην Κύπρο το 1964, κάλυψη για την οποία απέσπασε το παγκόσμιο βραβείο φωτογραφίας (World Press Photo). «Ήταν ένα συναρπαστικό βάπτισμα του πυρός, ήμουν νέος, είδα το πρώτο μου πτώμα, υπήρχε φρίκη και αδρεναλίνη. Αλλά προκάλεσε και την απαρχή αυτού που νομίζω ότι ονομάζετε ενσυναίσθηση», αναφέρει ο συνομιλητής του ΑΠΕ-ΜΠΕ για την πρώτη του εμπειρία ως πολεμικός φωτορεπόρτερ.
Από τότε υπήρξε πολλές φορές μάρτυρας φρικαλεοτήτων, στο Κονγκό, την Μπιάφρα, την Ουγκάντα, το Τσαντ, το Βιετνάμ, την Καμπότζη, το Ισραήλ, την Ιορδανία, τον Λίβανο, το Ιράν, το Αφγανιστάν, τη Βόρεια Ιρλανδία και αλλού, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που κινδύνευσε η ζωή του -τραυματίστηκε στην Καμπότζη, φυλακίστηκε στην Ουγκάντα, απελάθηκε από το Βιετνάμ και επικηρύχθηκε στον Λίβανο. Όμως, παρά τις απειλές και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε, πάντα επέστρεφε στις πολεμικές εστίες. «Επέστρεφα επειδή ένιωθα ότι ήμουν φτιαγμένος γι’ αυτή τη δουλειά και ήταν σημαντικό να πω την ιστορία», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Sir McCullin ο οποίος, όπως έχει αναφέρει στο παρελθόν, για πολλά χρόνια αισθανόταν άβολα με την ετικέτα του πολεμικού φωτογράφου, γιατί υποδήλωνε σχεδόν αποκλειστικό ενδιαφέρον για τη δυστυχία των ανθρώπων. Όμως, ήξερε ότι ήταν ικανός να εκφράσει και μια άλλη «φωνή».
Έτσι, από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 άρχισε να εστιάζει όλο και περισσότερο σε πιο ειρηνικά θέματα, όπως φωτογραφίες από τα ταξίδια του στην Ασία και την Αφρική και από την αγγλική ύπαιθρο, αλλά και σε νεκρές φύσεις που φιλοτεχνούσε πρώτα σχολαστικά. Αργότερα άρχισε να φωτογραφίζει μνημεία. «Υπάρχει ομορφιά, υπάρχει ιστορία, υπάρχει μεγάλη δεξιοτεχνία -και δεν χρειάζεται να πάρω άδεια ή να νιώθω ενοχές όταν φωτογραφίζω αυτά τα αγάλματα», σημειώνει χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για την προσέλκυσή του στην τελευταία θεματική.
Τέλος, του ζητήσαμε να κάνει μια μικρή αποτίμηση. Με τη σημερινή ματιά του, κοιτάζοντας προς τα πίσω τις διάσημες εικόνες του από την ένδεια του East End του Λονδίνου και τις φρικαλεότητες των πολέμων στην Αφρική, την Ασία και τη Μέση Ανατολή, έως την αποτύπωση όμορφα διακοσμημένων έργων με νεκρές φύσεις, πορτρέτα γεμάτα ψυχή και συγκινητικά τοπία, ποιες θεωρεί τις πιο σημαντικές και γιατί;
«Νομίζω, το έργο της κοινωνικής καταγραφής στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν σημαντικό -μάς έκανε να κοιτάξουμε τον εαυτό μας κατάματα. Προσωπικά αγαπώ τις φωτογραφίες αγαλμάτων και εκείνες του κλασικού κόσμου, ο οποίος αποτελεί τις ρίζες του δυτικού πολιτισμού. Λατρεύω επίσης, την εικόνα με τα αγόρια μέσα στο βιβλίο του προφήτη (σσ. εννοεί το έργο του ‘Boys in the Book of Ibn al-Mustawfi Erbil, Kurdistan, 1991’) -είναι χαρούμενη. Μια φωτογραφία μου, που παρουσιάζεται στην έκθεση στο Μουσείο Holburne, απεικονίζει έναν άνδρα από μάρμαρο που φιλάει τα γόνατα μιας νύμφης -αυτή η αθωότητα είναι επίσης κάτι που αγαπώ. Το έργο μου με την κοινωνική καταγραφή στην ‘αυλή’ μου -στο Λονδίνο των αστέγων, στο Μπράντφορντ- ήταν σημαντικό εκείνη την εποχή. Νομίζω πως από τις καλύτερες φωτογραφίες μου ήταν ο Άντρας που περπατάει προς το Χυτήριο Χάλυβα Weat Hartlepool (‘Man walking to the Steel Foundry Weat Hartlepool’), το Πρόβατο προς τη Σφαγή (‘Sheep to Slaughter’) και ο άστεγος που αποκαλώ Ποσειδώνα», καταλήγει ο θρυλικός φωτογράφος.
Η έκθεση της Αθήνας παρουσιάζει 47 ειδικά επιλεγμένες φωτογραφίες από το ομώνυμο βιβλίο «Life, Death and Everything in Between». Με σημείο αναφοράς το εμβληματικό πορτρέτο του σοκαρισμένου στρατιώτη -μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του 20ού αιώνα- η έκθεση ιχνηλατεί, με αδιάλλακτη ειλικρίνεια, θεματικές του πολέμου, της εργασίας, του μόχθου και της καθημερινής επιμονής. Δεν πρόκειται απλώς για ιστορικά ντοκουμέντα, αλλά για εικόνες που συνεχίζουν να μας κοιτούν, ζητώντας θέση στο παρόν.
Το Athens Photo World Ιανουάριος - Αύγουστος 2026 τελεί υπό την Αιγίδα του Δήμου Αθηναίων. Το Athens Photo World 2026 υλοποιείται με την ευγενική χορηγία της ΔΕΗ, με την οικονομική στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και της Kaizen Gaming.
Πηγή φωτογραφιών του Sir Don McCullin: Δελτίο Τύπου Athens Photo World 2026.
Ελένη Μάρκου
